Opinie, stanowiska


Opublikowano: 2011-09-18

Poprawka do projektu ustawy o udostępnianiu informacji publicznej zgłoszona przez senatora Rockiego na posiedzeniu w dniu 14 września 2011 r.

Treść poprawki

1) w art. 1 dodaje się pkt 3a w brzmieniu: "3a) w art. 5:

a) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
"1a. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na ochronę ważnego interesu gospodarczego państwa w zakresie i w czasie, w jakim udostępnienie informacji:
1) osłabiłoby zdolność negocjacyjną Skarbu Państwa w procesie gospodarowania jego mieniem albo zdolność negocjacyjną Rzeczypospolitej Polskiej w procesie zawierania umowy międzynarodowej lub podejmowania decyzji przez Radę Europejską lub Radę Unii Europejskiej;

2) utrudniłoby w sposób istotny ochronę interesów majątkowych Rzeczypospolitej Polskiej lub Skarbu Państwa w postępowaniu przed sądem, trybunałem lub innym organem orzekającym.",
b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
"3. Nie można, z zastrzeżeniem ust. 1, 1a i 2, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji.";";

Uzasadnienie

Ani obowiązująca ustawa o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.), ani rozpatrywana nowelizacja nie wykonują art. 61 ust. 3 Konstytucji, tj. nie wskazują, w jakich przypadkach może nastąpić ograniczenie prawa do uzyskiwania informacji publicznej ze względu na ochronę ważnego interesu gospodarczego państwa. Powoduje to obowiązek udostępniania informacji nawet jeżeli istnieje poważne zagrożenie tego interesu. Poprawka wskazuje dwa takie przypadki. Ograniczenie prawa do informacji będzie miało w tych przypadkach charakter czasowy – po zakończeniu negocjacji lub postępowania sądowego nie będzie podstaw do odmowy udzielenia informacji.

Istotną przesłanką ograniczenia dostępu do informacji będzie, w myśl poprawki, fakt trwania procesu gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, w tym moment komercjalizacji albo prywatyzacji. Minister Skarbu Państwa w procesie komercjalizacji i prywatyzacji jest stroną mającą takie same prawa i obowiązki jak pozostali uczestnicy procesów gospodarczych. Udostępnienie pewnych informacji na zbyt wczesnym etapie danego procesu gospodarczego negatywnie odbija się w sferze interesu Skarbu Państwa przez pogorszenie jego pozycji negocjacyjnej.

Drugą kategorią informacji, do których dostęp będzie ograniczony, będą np. stanowiska, opinie, instrukcje i analizy sporządzone przez organ władzy publicznej lub na jego zlecenie na potrzeby postępowań przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach spornych – w szczególności w związku z toczącymi się postępowaniami sądowymi lub arbitrażowymi – organy reprezentujące Skarb Państwa często posługiwać się muszą zewnętrznymi opiniami prawnymi (lub wewnętrznymi stanowiskami). Opinia taka przedstawiać musi ryzyka procesowe, istniejące po stronie Skarbu Państwa lub Rzeczypospolitej Polskiej. Często zdarza się, że po zapoznaniu się z ryzykami procesowymi właściwy organ podejmuje decyzje o kontynuowaniu postępowania.

Poprawka ogranicza ponadto dostęp do instrukcji negocjacyjnych oraz uzgodnionych projektów umów międzynarodowych, a także instrukcji negocjacyjnych dla przedstawicieli organów administracji rządowej uczestniczących w pracach Rady Europejskiej oraz Rady Unii Europejskiej. Dotychczasowe przepisy, z jednej strony, określały zamknięty katalog przypadków, w których prawo dostępu do informacji publicznej podlegało ograniczeniu – m.in. w przypadku informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 u.d.i.p.), z drugiej zaś – wprowadzały otwarty katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu (art. 6 ust. 1 u.d.i.p.). Oznacza to, iż proces przygotowania wniosku o zgodę Prezesa Rady Ministrów na rozpoczęcie negocjacji, instrukcja negocjacyjna, a następnie tekst parafowanej umowy międzynarodowej nie podlega szczególnej ochronie na podstawie u.d.i.p. Taki stan rzeczy wywoływał daleko idące konsekwencje, bezpośrednio godzące w interesy finansowe Skarbu Państwa. Udostępnienie instrukcji negocjacyjnej i ewentualne przekazanie jej partnerowi traktatowemu postawiłoby polską delegację w gorszej pozycji negocjacyjnej jeszcze przed rozpoczęciem rozmów. Ponadto, zgodnie ze zwyczajem międzynarodowym, do momentu podpisania umowy jej tekst nie jest podawany do informacji publicznej, w celu uniknięcia dezinformacji oraz prób ingerencji w proces negocjacyjny. Podobnie jak w przypadku instrukcji negocjacyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych, udostępnienie instrukcji negocjacyjnych przedstawicielom organów administracji rządowej uczestniczących w pracach Rady Europejskiej oraz Rady Unii Europejskiej i jej organów przygotowawczych wywołuje daleko idące konsekwencje, mogące bezpośrednio godzić w interesy finansowe Skarbu Państwa. Ponadto przekazanie takiej instrukcji do publicznej wiadomości przed zakończeniem prac nad daną kwestią w Radzie Europejskiej oraz Radzie Unii Europejskiej i jej organach przygotowawczych stawiałoby polską delegację w znacznie gorszej sytuacji negocjacyjnej w stosunku do pozostałych państw członkowskich oraz instytucji UE jeszcze przed rozpoczęciem rozmów, a także w toku procesu decyzyjnego.






Biuro Senatorskie Marka Rockiego, pl. Jana Henryka Dąbrowskiego 5, 00-057 Warszawa, tel. (22) 892 06 95, fax (22) 892 06 95