Opinie, stanowiska


Opublikowano: 2007.05.10

Wniosek o odrzucenie ustawy o zmianie ustawy o ochronie konsumentów i konkurencji oraz ustawy o państwowym zasobie kadrowym i wysokich stanowiskach państwowych przedłożony Senatowi w dniu 9 maja 2007 r. przez senatora Marka Rockiego.

W końcu grudnia 2005 roku Sejm, a następnie Senat, mimo negatywnych opinii między innymi sejmowego Biura Studiów i Ekspertyz, przyjął nowelizację obowiązującej wówczas Ustawy o Służbie Cywilnej.

W sierpniu 2006 roku dokonana została kolejna, dalej idąca zmiana. Ustawami o państwowym zasobie kadrowym i zmienioną ustawą o służbie cywilnej wyłączono ze służby cywilnej wysokie stanowiska państwowe.

W uchwalonych ówczesnie ustawach zawężono pojęcie służby cywilnej do osób zatrudnionych na stanowiskach średniego szczebla, koordynujących, samodzielnych, specjalistycznych i wspomagających. Tak więc, dyrektorzy generalni i osoby kierujące departamentami oraz ich zastępcy zostali wyłączeni z korpusu służby cywilnej.

Z art. 153 ust. 1 Konstytucji wnosić należy, iż korpus służby cywilnej obejmuje wszystkie osoby zatrudnione w urzędach. Konstytucja nie daje w tym miejscu upoważnienia do ustawowego definiowania służby cywilnej w sposób zawężający poprzez wskazanie jako korpusu służby cywilnej jedynie osób zatrudnionych na stanowiskach średniego szczebla, koordynujących, samodzielnych, specjalistycznych i wspomagających.

Zauważmy, że jeśli dyrektorzy generalni i osoby kierujące departamentami oraz ich zastępcy są wyłączeni z grona mającego zapewniać wykonywanie zadań państwa w sposób określony w art. 153 Konstytucji, to oznacza, że zgodnie z ustawą o PZK w urzędach administracji rządowej istnieje grupa osób, która nie ma na celu politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa.

Rozumowanie takie potwierdza artykuł 1 ustawy o państwowym zasobie kadrowym, który wskazuje, że dyrektorzy generalni i kierujący departamentami mają wykonywać zadania zawodowo, bezstronnie i rzetelnie. Nie wspomina się więc, że mają realizować zadania państwa w sposób politycznie neutralny. Oznacza to, że dyrektorzy generalni i kierujący departamentami będą wykonywać zadania nie koniecznie w intencji państwa (z toku wcześniejszych dyskusji już wiadomo, że chodzi o realizację zadań rządu, a nie państwa), oraz że w swym działaniu nie muszą być politycznie neutralni.

Uchwalone w zeszłym roku zmiany miały charakter zasadniczy dla funkcjonowania administracji państwowej. Celem deklarowanym przez Autorów ustaw było stworzenie nowego sposobu powoływania na wyższe stanowiska, a w szczególności odejście od standartowych wcześniej postępowań konkursowych.

Panie Marszałku,

w toku dyskusji w komisji sejmowej w styczniu 2006 roku ówczesny minister spraw wewnętrznych i administracji, a obecny Marszałek Sejmu, uzasadniając potrzebę zmian w sprawach służby cywilnej stwierdził: „Rząd kieruje się potrzebą zmiany i naprawy państwa, czego nie można przeprowadzić bez napływu ludzi doświadczonych, ale w administracji rządowej nowych”.

Paradoksalnie jesteśmy świadkami zmian sprzecznych z tą myślą. Prezes Urzędu Ochrony Konsumentów i Konkurencji ma być powoływany nie w drodze konkursu spośród osób wyróżniających się wiedzą teoretyczną i doświadczeniem z zakresu gospodarki rynkowej oraz ochrony konkurencji i konsumentów, ale z państwowego zasobu kadrowego. A stanowią go osoby, które zdadzą (ogólny, wspólny dla wszystkich) egzamin do państwowego zasobu kadrowego oraz urzędnicy służby cywilnej, jeśli posiadają co najmniej 5-letni staż pracy.

Wkrótce czeka nas kolejna nowelizacja prawa w tym zakresie. Zeszłoroczna ustawa o PZK wprowadziła zasadę, iż świadectwo złożenia z pozytywnym wynikiem wspomnianego egzaminu zachowuje ważność przez okres 5 lat, ma to być dwukrotnie przedłużone. A staż pracy urzędnika służby cywilnej wymagany do wejścia do PZK ma być skrócony do trzech lat.

Wszystko to oznacza kolejne odejście od merytorycznych kryteriów doboru osób mających pełnić ważne funkcje państwowe. Omawiana dzisiaj ustawa wpisuje się w ten sposób myślenia o systemie państwa.

Co więcej proponowana nowelizacja – poprzez wykreślenie z dotychczasowej ustawy z lutego tego roku ustępu 5 – wprowadza możliwość odwołania Prezesa w dowolnym momencie i z dowolnej przyczyny. Jest oczywiste, że w znaczący sposób osłabia to pozycję Prezesa i kierowanego przez niego Urzędu.






Biuro Senatorskie Marka Rockiego, pl. Jana Henryka Dąbrowskiego 5, 00-057 Warszawa, tel. (22) 892 06 95, fax (22) 892 06 95