Opinie, stanowiska


Opublikowano: 2007.03.04

Uwagi do „Założeń do ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym”

Pobierz treść dokumentu:
  • Treść założeń do ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym – skierowana do uzgodnień międzyresortowych i społecznych (źródło: strona MNiSW, 26 lutego 2007 r.) » pobierz plik PDF
  1. Uwaga ogólna: jeszcze do niedawna ustawa ta była „doskonała” i chwalona przez wszystkich, poza kilkoma „oszołomami”.

  2. Uwagi szczegółowe:
    • Punkt I „podniesienie poziomu uczelni”:
      • Zwiększenie międzynarodowej mobilności studentów i nauczycieli wymaga nie zmian w ustawie, ale zmian w zasadach finansowania uczelni wyższych, zmian w nauczaniu języków obcych w liceach, itd.
      • Paradoksalnie w tym samym dokumencie proponuje się wprowadzenie zasady, że studia doktoranckie wymagają obrony doktoratu, a studia magisterskie mają nie kończyć się obroną pracy magisterskiej (bo ta ma zniknąć)
    • Punkt II „konsolidacja uczelni”: już sam tekst (krótkiego) uzasadnienia tego punktu świadczy o ograniczonej autonomii uczelni. Ale o zwiększeniu autonomii uczelni w dokumencie prawie nic się nie mówi.
    • Punkt III „zmiany w zasadach finansowania” zawiera jeden istotny punkt zmieniający obecne rozwiązanie i przywracający rozwiązanie z poprzedniej ustawy: jedna dotacja związana z kształceniem (obecnie jest ich jedenaście). Niepokój budzą tylko określenia: algorytm promujący osiągnięcia jakościowe, promowanie czynników prorozwojowych. O ile wskaźniki ilościowe są zazwyczaj łatwo mierzalne i weryfikowalne, o tyle jakościowe sprawiają kłopot. Przykładem jest to, że jedyną akredytację wyróżniającą w zakresie kierunku zarządzanie i marketing otrzymała uczelnia prywatna.
    • Punkt IV „eliminacja zjawisk patologicznych” wskazuje na próbę dalszego uszczegółowienia przepisów ustawy:
      • Nie trzeba „stwarzać możliwości przyznawania tytułu zawodowego magistra na podstawie poszerzonego egzaminu magisterskiego” bo dotychczasowe przepisy tego nie zakazywały (pozostawiając to regulaminom studiów w poszczególnych uczelniach)
      • Nie wiadomo, dlaczego projekt nic nie mówi o identycznych problemach z pracami licencjackimi
      • Niesamodzielność pracy dyplomowej nie powinna być zwalczana poprzez likwidację tej pracy z toku studiów
      • Łatwiej w toku procedur akredytacyjnych zweryfikować jakość prac dyplomowych niż wyniki egzaminu (nawet „poszerzonego”). Swoją drogą propozycja likwidacji prac dyplomowych wydaje się być na rękę uczelniom słabym, bo to w ich przypadku PKA często formułuje zarzut niskiej jakości lub nieadekwatności tematyki prac do kierunku studiów. Po wprowadzeniu nowej zasady takich zarzutów już nie będzie.
      • Mówi się o wzmocnieniu roli PKA, ale nic o wykorzystaniu akredytacji środowiskowych stawiających wyższe niż PKA wymagania.
    • Punkt V „zapewnienie szerokiego dostępu do studiów wyższych”:
      • Proponuje się utworzenie nowego typu uczelni („wirtualnej”), a nie wspomina o rozszerzeniu możliwości wykorzystywania Internetu przez istniejące uczelnie
      • Mówi się o „ustanowieniu jasnych warunków przyjęć na studia: matura jedynym warunkiem przyjęć na studia”. Doświadczenia z „nową maturą” nie są jednak pozytywne w kontekście rekrutacji (świadczą o tym zarówno próby obchodzenia dotychczasowych zapisów ustawy, jak i niższy niż wcześniej poziom przyjmowanych kandydatów). Z drugiej strony, propozycja ta to kolejny przykład ograniczania autonomii uczelni. Gdyby matura była dobrym kryterium rekrutacji, to uczelnie same by ją wykorzystywały.
      • Propozycja wspomina o ”tworzeniu uczelni doktorskich” – kolejny przykład wkraczania w autonomię uczelni. Jeśli będą kandydaci na studia doktoranckie, to uczelnie będą proponowały taki rodzaj studiów, bo obecne przepisy tego nie zabraniają. Być może trzeba tylko zmienić sposób finansowania.
    • Punkt VI „ułatwienie kariery zawodowej”:
      • Faktycznie konieczna jest zmiana zasad kreowania kierunków studiów, ale nie – jak w propozycji – poprzez rewizję ich liczby i nazw, lecz poprzez oddanie inicjatywy w tym zakresie uczelniom. To nie „zawężenie” kierunków (ich liczbą lub nazwą) ogranicza dostęp do zatrudnienia, lecz standardy nauczania i brak popytu na określony typ wykształcenia
      • Nieporozumieniem jest próba ustawowego „ukształtowania programów studiów w taki sposób, żeby gwarantowały one nabycie rzeczywistych kwalifikacji”. To powinna być rola i odpowiedzialność uczelni, a nie ministra i ustawy
    • W punkcie VII niepokój budzi propozycja, by możliwe było uzyskanie dyplomu uczelni wyższej w szkole policealnej.
    • Punkt VIII „nowy model kariery akademickiej” zakłada automatyzm uzyskiwania tytułu profesora. Oznacza to faktyczną likwidację tytułu naukowego (skoro ma być tożsamy z drugim stopniem naukowym). Równie dobrze można zaproponować likwidację habilitacji.
    • Jedynie punkt IX proponuje niewielkie zwiększenie autonomii uczelni poprzez zniesienie górnych widełek w płacach.





Biuro Senatorskie Marka Rockiego, pl. Jana Henryka Dąbrowskiego 5, 00-057 Warszawa, tel. (22) 892 06 95, fax (22) 892 06 95